David tegen Goliath? Je kan winnen! Alhoewel…

Door Donald Esser.

Er was eens een tijd, waarin burgers geloofden dat inspraak zin had. Dat je een brief kon schrijven, een bezwaar kon indienen of zelfs tijdens een lokale voetbalclubavond informeel een gemeenteraadslid kon aanspreken zonder dat je het gevoel kreeg tegen een betonnen muur te praten. Voor de ouderen onder ons: een romantische gedachte uit een ver verleden, ergens tussen de gulden en de telefooncel.

Tegenwoordig werkt het anders. Tegenwoordig mag je best je mening geven. Sterker nog, gemeenten moedigen dat zelfs aan. Er zijn inspraak- en participatieavonden, bewonerspanels, klankbordgroepen, informatiebijeenkomsten en digitale enquêtes. Met koffie, soms zelfs met een koekje. Daarna wordt het zorgvuldig geformuleerde bezwaar met dezelfde aandacht behandeld als een reclamefolder van een tuincentrum. Oftewel: netjes aangehoord, gezien, gelezen, vriendelijk bedankt en vervolgens linea recta de papierbak in.

De afgelopen periode kreeg onze redactie talloze berichten van inwoners uit De Ronde Venen en Uithoorn. Over schimmelwoningen. Over lekkages die maanden duren en door woningcorporaties niet opgelost worden. Over achterstallig onderhoud. Over gemeentelijke procedures die eindeloos voortslepen. Over gemeenten die naar corporaties wijzen en corporaties die weer naar gemeenten wijzen. Een bestuurlijke estafette, waarbij niemand de finish haalt.

Wie als individu tegenover een woningcorporatie of de gemeente staat, merkt al snel hoe ongelukkig de krachtsverhouding is. Dat is het moment waarop het bijbelse verhaal van David en Goliath ineens verrassend actueel wordt. Voor wie het vergeten is: David was een jonge herder met een slinger en vijf steentjes. Goliath was een reusachtige, zwaarbewapende krijger waar iedereen bang voor was. In het verhaal wint David uiteindelijk. Dat is precies waarom het al eeuwenlang wordt gebruikt als symbool voor de kleine burger die het opneemt tegen een machtige tegenstander.

Alleen heeft men in De Ronde Venen en Uithoorn een belangrijk detail aangepast. Hier komt David nog steeds met een paar foto’s van schimmel, een mapje met e-mails en de hoop dat iemand eindelijk terugbelt. Goliath verschijnt met juristen, protocollen, afdelingen, systemen, beleidskaders, escalatieroutes en vooral veel geduld. Hun geduld. Want als er een ding sterker is dan beton, dan is het bureaucratie. En anders dan in de Bijbel krijgt David hier geen slinger. Hij krijgt een zaaknummer.

Hetzelfde geldt voor procedures tegen de overheid. Natuurlijk mag je bezwaar maken. Natuurlijk mag je procederen. Dat recht bestaat. Net zoals het recht bestaat om op een regenachtige dag met een paraplu een tsunami tegen te houden. In theorie mogelijk. In de praktijk iets minder kansrijk.

Ondertussen groeit het leger van inwoners in De Ronde Venen en Uithoorn dat zich niet gehoord voelt. Mensen die ervaren dat inspraak vooral bedoeld is om achteraf te kunnen zeggen dat er inspraak is geweest. Niet om er iets mee te doen. En toch blijven we dapper doorgaan. We schrijven brieven. We bezoeken inspraakavonden. We verzamelen handtekeningen. We vullen formulieren in. We wachten op antwoorden. We wachten op terugbelverzoeken. We wachten op herstelwerkzaamheden. We wachten…

Misschien moeten gemeenten en woningcorporaties daar eens iets mee doen. Bijvoorbeeld door het woord ‘inspraak’ officieel te vervangen door ‘luisteroefening’. Dat schept tenminste duidelijkheid. En voor bewoners die een klacht willen indienen over schimmel, lekkages of falende communicatie heb ik nog een praktische tip: bespaar de dure postzegel, het online-klachtenformulier en de frustratie. Koop een lot voor de Staatsloterij. De kans dat je miljonair wordt, is waarschijnlijk groter dan de kans dat jouw klacht bij de woningcorporatie of de gemeente in één keer wordt opgelost. Maar hé, bij de trekking krijg je tenminste nog een uitslag. Dat is al meer dan sommige bewoners van hun woningcorporatie of de gemeente ontvangen.