ZAKELIJK-NIEUWS-LANDELIJK

Wie in De Ronde Venen is opgegroeid, blijft er meestal graag wonen. De dorpen Mijdrecht, Wilnis, Vinkeveen, Abcoude, De Hoef, Amstelhoek, Waverveen en Baambrugge hebben ieder hun eigen karakter, maar delen dezelfde aantrekkingskracht: rust, ruimte, water en groen, op een steenworp van Amsterdam en Utrecht. Veel mensen willen daarom niets liever dan in hun vertrouwde omgeving blijven, ook als hun woning eigenlijk niet meer past.

En juist dat is lastig. De druk op de woningmarkt is ook hier groot, en doorstromen naar een andere huurwoning in de buurt gaat moeizaam. Voor wie in de eigen streek wil blijven maar wel toe is aan iets anders, is er een mogelijkheid die nog altijd onderbelicht blijft: sociale woningruil.

Een gewilde streek met weinig beweging

De Ronde Venen is een geliefde gemeente om te wonen. De ligging tussen de Vinkeveense Plassen en de twee grote steden maakt het er aangenaam, en veel inwoners hebben een sterke band met hun dorp. Tegelijk zorgt die populariteit ervoor dat er weinig beweging in de woningvoorraad zit. Wie eenmaal een fijne plek heeft, blijft zitten, en dat is goed te begrijpen.

De sociale huurwoningen worden hier verdeeld via WoningNet, het systeem voor de regio Utrecht. De grootste verhuurder in de gemeente is GroenWest, dat tegenwoordig onder de naam Cazas Wonen actief is. Het huurbeleid is relatief gematigd, waardoor veel woningen in een schappelijke huurklasse vallen. Dat is prettig voor wie er woont, maar het maakt verhuizen er niet makkelijker op: een betaalbare woning geef je niet zomaar op.

Je kansen op een woning hangen grotendeels af van je inschrijfduur. Hoe langer je staat ingeschreven, hoe groter de kans dat je aan de beurt komt. In een gewilde gemeente als deze betekent dat lange wachttijden, en dat geldt niet alleen voor starters, maar ook voor mensen die al huren en willen verhuizen.

Waarom doorstromen zo moeizaam gaat

Het verdeelsysteem werkt voor doorstromers eigenlijk averechts. Wie een sociale huurwoning accepteert, verliest zijn opgebouwde inschrijftijd en begint weer onderaan. Voor wie net begint met zoeken maakt dat niet uit, maar voor wie al jaren staat ingeschreven is het een flinke drempel. Verhuizen kost je je opgebouwde positie, en die geef je niet graag op.

Daar komt bij dat De Ronde Venen vergrijst. De naoorlogse generatie wordt ouder, en een groeiende groep oudere inwoners woont nog in de ruime eengezinswoning waarin ooit de kinderen werden grootgebracht. Vaak is die woning inmiddels te groot en te onderhoudsgevoelig geworden, maar een geschikt, gelijkvloers alternatief in hetzelfde dorp is schaars. Tegelijk staan er jonge gezinnen uit diezelfde dorpen te springen om zo’n eengezinswoning, terwijl zij vastzitten in een te klein appartement. Beide groepen willen verhuizen, maar komen er via de gewone weg niet uit.

Het gevolg is dat de woningmarkt in de streek vastloopt. Niet door onwil, maar doordat het systeem mensen die willen bewegen, afremt. En zolang die woningen bezet blijven, komt er voor niemand iets vrij.

Hoe woningruil de streek in beweging brengt

Woningruil draait die situatie om. Bij een ruil zoek je rechtstreeks een andere huurder die jouw woning wil en wiens woning jij wilt. Jullie wisselen van adres en krijgen allebei een nieuw huurcontract. Omdat het niet via de gewone wachtlijst loopt, hoeft niemand zijn opgebouwde inschrijftijd in te leveren om de overstap te maken.

Voor een gemeente met meerdere dorpskernen is dat juist interessant. De afzonderlijke dorpen zijn niet groot, maar samen vormen ze een streek waarbinnen volop te schuiven valt. Een oudere bewoner in een eengezinswoning in Wilnis en een jong gezin in een appartement in Mijdrecht kunnen elkaar precies dat bieden waar de ander naar zoekt. Iemand die vanuit Vinkeveen dichter bij voorzieningen in Abcoude wil wonen, kan ruilen met iemand die juist de rust van het water opzoekt. Zo blijf je in je eigen streek, tussen mensen en plekken die je kent, en verbeteren twee woonsituaties tegelijk, zonder dat er één woning bij hoeft te komen.

Het zoeken naar een geschikte ruilpartner gebeurt tegenwoordig online. Op een platform als SocialeWoningruil.nl maak je een profiel aan, plaats je je eigen woning met foto’s en geef je aan wat je zoekt. Vervolgens worden huurders met tegengestelde wensen aan elkaar gekoppeld. Omdat er huurders uit het hele land op staan ingeschreven, reikt het zoekgebied verder dan De Ronde Venen alleen: je kunt binnen de eigen gemeente blijven, maar ook gericht kijken richting de buurgemeenten of de steden in de buurt.

Hoe je het in de praktijk aanpakt

Wie erover denkt, begint het handigst gewoon: zet je woning online en kijk eens rond wat er in de regio wordt aangeboden. Veel mensen schrikken van het idee dat ze meteen iets vastleggen, maar in dit stadium verken je alleen. Pas als je iemand vindt wiens woning je aanspreekt en die op zijn beurt interesse heeft in de jouwe, wordt het concreet. Spreek dan af om bij elkaar te gaan kijken, en doe dat gerust een tweede keer, want je neemt de woning over zoals die op dat moment is, met de plussen en de minnen.

Klikt het, dan komt Cazas Wonen in beeld, of de verhuurder van de andere partij. Een ruil kan namelijk alleen doorgaan als beide verhuurders hun zegen geven. Zij kijken of het allemaal netjes zit: of je inkomen en huishouden bij de nieuwe woning passen en of er geen betaalachterstand speelt. Komt zo’n verzoek binnen, dan kan een corporatie het niet zomaar afwijzen; daar is een echte reden voor nodig. En omdat een geslaagde ruil de doorstroming helpt waar ook de verhuurders naar streven, denken ze in de regel mee in plaats van tegen.

Eén ding is het waard om vroeg uit te zoeken, en dat is de huur. Anders dan veel mensen denken, neem je niet je oude huurprijs mee: je gaat verder met het contract dat bij je nieuwe woning hoort. Stap je van een ruime gezinswoning over naar iets kleiners, of juist andersom, dan kan dat flink schelen. Vraag de cijfers daarom op tafel voordat je iets tekent, zodat de maandlasten geen naar staartje krijgen.

Tot slot

In een gemeente waar het huizenaanbod krap is en de gemeente jaren nodig heeft om de ruim drieduizend geplande woningen daadwerkelijk neer te zetten, is geduld voor veel woningzoekenden geen luxe maar bittere noodzaak. Woningruil verandert daar niets aan voor wie nog helemaal geen huurwoning heeft; daarvoor blijft bouwen het antwoord. Maar voor de Rondevener die al huurt en gehecht is aan de plek waar hij woont, opent het een deur die anders gesloten blijft. Geen jaren wachten, geen opgebouwde inschrijftijd inleveren, en bovenal: niet weg hoeven uit de streek die je kent. Twee gezinnen die van plek wisselen, lossen samen op wat het systeem voor hen niet voor elkaar krijgt, en houden ondertussen de Venen draaiend op een manier die geen enkele bouwkraan kan vervangen.