Door Joke van der Zee

Aalsmeer – Ellen van Houten-Oranje is in Rotterdam geboren en woont sinds 2000 in Alkmaar. Ellen werkte 16 jaar als ouderenpastor voor de Doopsgezinde Gemeente (DG), op 1 mei dit jaar nam ze afscheid.

Wat betekent muziek voor jou en welke muziek inspireert? 

“Muziek maakt me rustig en helpt me om de stilte te vinden. Het eerste waar ik aan denk is de openingsmuziek van Schindler’s List en Erbarme Dich uit de Mattheus Passion en verder de popmuziek uit de jaren 60 en 70. Maar ook Crosby, Stills Nash and Young, Ramses Shaffy, Liesbeth List, Earth, Wind & Fire, Simon & Garfunkel. Twee jaar geleden ben ik naar het Schotse eiland Iona geweest in de Abbey met haar eigen christelijk-Keltische spiritualiteit. Daar heb ik heerlijk gezongen en vond ik melodieën terug die ik heb leren zingen in het Leger des heils, het kerkgenootschap waarin ik ben opgegroeid. ’s Morgens als ik wakker word, luister ik vaak ‘naar binnen’. Daar klinkt dan altijd een lied dat mij precies dat toezingt wat ik die dag nodig heb.” 

Ben je zelf actief met muziek?

“Ik heb een gitaar die in een hoes op de zolderkamer staat, waar ik een jaar klassiek les op heb gehad, maar het ging mij om de akkoorden. Zelf liedjes spelen en zingen. Ik heb daarvoor ook pianoles gehad van dezelfde pianolerares als mijn moeder. Mijn moeder ‘had het in haar vingers’, ik niet helaas. Oh ja, ik heb ook trombone gespeeld. Al deze ervaringen kwamen in de gesprekken met de ouderen van mijn werk weer terug als zij ook een muziekinstrument hadden bespeeld. Dat was fijn voor de herkenning en het ‘je kunnen inleven’.”

Wat kun je vertellen over het belang van muziek voor ouderen?

“In de DG kennen we de Kringen. Open groepen waar ook anderen van harte welkom zijn. De Kring in Zorgcentrum Aelsmeer komt maandelijks bijeen. Het was heerlijk om te zien dat de liederen die als kind waren geleerd nog altijd van betekenis waren en dat ze bewaard waren gebleven in ‘de kom van de mensen hun ziel’, zoals ds Nico ter Linden dat altijd zo mooi verwoordde. Liedjes van de Westhill zondagsschool maar ook uit het Liedboek worden door de mensen van harte meegezongen. Juist voor de mensen die dementeerden, werden dit vaak ‘wakkere’ momentjes. Memorabele momenten van vreugde en blijdschap.

Vaak nam ik ook muziek mee, dat liep uiteen van klassiek of een wat lichter genre bij de Inloop op de zondagmiddag. Afhankelijk van het thema. Dat was altijd leidend voor de keuze van mijn muziek. Ook bij mijn overdenkingen tijdens de ontmoetingen voor ouderen. Daarvoor luisterden we bijvoorbeeld naar Trijntje Oosterhuis, Toon Hermans, maar ook naar nummers geïnspireerd door Podium Klassiek. Je bent als ouderenpastor altijd op zoek naar muziek die raakt en ondersteunt wat je te vertellen hebt of inspireert en waar je blij van wordt.

Andere momenten waarop muziek en zang een grote en belangrijke rol speelden waren de zondagmorgenvieringen en de afscheidsdiensten/uitvaarten. Met grote zorgvuldigheid wordt hier nagedacht of de muziek en/of zang passend zijn en bij uitvaarten of het ‘iets’ van het (geloofs)leven van de overledene weergeeft.” 

Wat zijn bijzondere muziek-herinneringen? 

“De liederen die we zongen bij ons huwelijk, de muziek die we beluisterden bij het afscheid van mijn vader, en liederen bij mijn afscheid als ouderenpastor, met bijzondere bijdragen van de organist/pianist en het Bindingkoor.”

Uit volle borst worden liedjes gezongen (inzet: Ellen van Houten). Eigen foto.