Vinkeveen van vroeger op het witte doek

Door Peter Pos.

Vinkeveen – Wie wel eens bij een filmvoorstelling van ‘Typisch Nostalgisch Vinkeveen’ is geweest, weet hoe bijzonder het is: een zaal vol dorpsgenoten die lachen, elkaar aanstoten en naar het scherm wijzen. ‘Kijk, dat is mijn vader!’ of ‘Daar stond vroeger die winkel!’ Oude filmbeelden brengen het Vinkeveen van vroeger weer even tot leven. Maar wie zorgen er eigenlijk voor, dat al die herinneringen elk jaar opnieuw op het grote scherm verschijnen?

Achter de schermen staan twee bevlogen dorpsgenoten: Lyône van Vliet en Hans van Zwieten. Samen organiseren zij inmiddels voor de zevende keer de nostalgische filmmiddag, waar unieke filmbeelden van het dorp worden vertoond. Zaterdag 21 maart vanaf 13.00 uur is het weer zover in Dorpshuis De Boei te Vinkeveen. Ik ging bij hen op de koffie. Het werd een gesprek over Vinkeveen, oude filmrollen, nachten achter de computer en vooral over de liefde voor het dorp.

Even voorstellen
Hans van Zwieten is een geboren en getogen Vinkevener. Hij heeft het dorp nooit verlaten. Hij werkte ruim 38 jaar bij de Koninklijke Luchtmacht en in zijn vrije tijd trokken muziek en entertainment zijn aandacht. In de jaren tachtig was hij betrokken bij de radiopiraat Radio Cosmos, waaruit later de lokale omroep RTV Ronde Venen voortkwam. Ook organiseerde hij jarenlang evenementen in het dorp en was hij actief in het bestuur Vinkeveen Promotion, waar hij medeorganisator was van de feestweekactiviteiten.

Lyône van Vliet kwam in 1985 met haar ouders naar Vinkeveen en werkt in het dagelijks leven als dokters-assistente. Zij is sinds 2013 vrijwilliger bij het Oranje Comité. Vanuit die rol is zij betrokken bij de organisatie van onder meer Koningsdag, de 4 mei-herdenking en andere dorpsactiviteiten.

Actief in de gemeenschap
Het is duidelijk, dat Hans en Lyône al jarenlang vrijwillig actief zijn in de Vinkeveense gemeenschap. Samen zijn zij dan ook nog steeds betrokken bij heel veel initiatieven in Vinkeveen en zetten zij zich vrijwillig in bij een Lentemarkt, de organisatie van de Sinterklaasintocht, een kerstborrel op het voormalige Adelaarsterrein en nog veel meer. Ook politiek leverden beiden hun bijdrage. Hans was actief in het bestuur van RVB en Lyône zat vier jaar in de gemeenteraad en is ook nu nog verkiesbaar op de lijst van de VVD. Toch halen ze hun grootste voldoening uit hun maatschappelijke activiteiten. “Daar krijg je toch veel meer dankbaarheid voor terug”, zegt Hans.

Typisch Vinkeveen
Met ‘Typisch Nostalgisch Vinkeveen’ hebben zij samen opnieuw iets neergezet dat inmiddels een vaste plek heeft gekregen op de dorpsagenda. Het idee ontstond in 2019 toen op de landelijke televisie de EO serie ‘Typisch Vinkeveen’ dagelijks te zien was. Lyône vond dat echt verschrikkelijk en gaf die serie niet het beeld van het dorp dat zij herkende. “Het ging vooral over markante bewoners en typetjes”, vertelt ze. “Maar dat was voor mijn gevoel niet het echte Vinkeveen. Ik dacht: dat kan beter.” Ze wist dat Hans contacten had bij de Historische Vereniging en vroeg hem of hij misschien iets kon maken om het echte beeld van hun dorp te laten zien.

Typisch Nostalgisch Vinkeveen
Hans hoefde daar niet lang over na te denken en had ook de benodigde kennis en kunde in huis. Bij de beeldbank van de Historische Vereniging worden veel oude filmbeelden uit de vorige eeuw bewaard. Daarnaast had hij in de jaren negentig al ervaring opgedaan met videomontage bij de lokale omroep. Tel daarbij zijn interesse in geschiedenis en zijn liefde voor Vinkeveen op, en het plan was snel geboren. Samen werkten ze het idee verder uit. En zo werd ‘Typisch Nostalgisch Vinkeveen’ – heel toepasselijk – uit de veengrond gestampt.

Het archief van Cees Berkelaar
Een belangrijke andere bron van beeldmateriaal is het filmarchief van Cees Berkelaar (1916-1974). Berkelaar was een geboren Vinkevener en werkte bij het familiebedrijf De Adelaar, waar hij later mededirecteur werd. In het dorp stond hij echter vooral bekend als de man met de filmcamera. “Hij filmde van alles” vervolgt Hans. “Feestweken, mensen op straat, gebeurtenissen in het dorp.” Lyône: “Wij dachten meteen: hoe mooi zou het zijn als we dat materiaal konden gebruiken.” Ze namen contact op met zijn dochter Paulien Berkelaar. Al snel kregen ze toestemming van de familie om het filmmateriaal te gebruiken. “Dat was echt goud”, zegt Hans. “Zijn collectie is uniek.”

De eerste editie
Hans ging aan de slag met het monteren van de eerste film. Daarna moest er een geschikte locatie worden gevonden. Uiteindelijk viel de keuze op de kerk De Morgenster. Via kennis Laurens konden zij een groot projectiescherm huren en werd een datum geprikt: zaterdag 8 februari 2020. In de kerk was plaats voor 150 bezoekers. Hoewel Hans en Lyône dat zelf behoorlijk ambitieus vonden, waren alle kaarten binnen enkele dagen uitverkocht. Tijdens de middag verdeelden zij de rollen. Lyône ontving de bezoekers als gastvrouw, terwijl Hans op het podium de filmpjes aan elkaar praatte. De techniek werd verzorgd door Marijn, de zoon van Lyône. De eerste editie bleek meteen een groot succes.

Evenement staat stevig op de kaart
Na dat succes lag een vervolg voor de hand. Toch bleek het niet vanzelfsprekend. Kort na de eerste editie brak de coronapandemie uit, waardoor de tweede editie pas in 2022 kon plaatsvinden. Daar ontstond een nieuw probleem, omdat de mensen dachten dat dezelfde beelden vertoond zouden worden. “We moesten echt uitleggen dat we weer nieuwe en unieke filmpjes hadden”, weet Hans. “Er ligt enorm veel materiaal in het archief en we krijgen nog steeds nieuwe beelden aangeleverd.” Met inmiddels de zevende editie kan gerust worden gezegd dat het evenement stevig op de kaart staat.

Unieke filmbeelden
Het materiaal dat zij gebruiken levert soms verrassende momenten op. Zo is er een filmpje uit 1970 waarin de legendarische voetballer Johan Cruijff als veilingmeester optreedt bij een lokale veiling. Cruijff woonde destijds in Vinkeveen en was goed bevriend met Berkelaar “Het leukste is wanneer mensen zichzelf, familie of vrienden herkennen”, zegt Lyône. Hans lacht: “Dan hoor je ineens iemand roepen: ‘Hé, daar loopt mijn opa! En beelden van dorpsfiguren zoals de brugwachter, oude familiefilmpjes en feestweken, doen het altijd goed bij het publiek. De hilarisch beelden van het paalzitten, met wijlen oud-redacteur van de Nieuwe Meerbode Nel van der Pol in een hoofdrol, vonden de mensen echt geweldig. Nel schreef toen nog voor het Utrechts Nieuwsblad en is 58 uur blijven zitten op een paal. Ze moest er letterlijk afgedragen worden. Dat zijn onvergetelijke momenten.”

Veel werk achter de schermen
De filmmiddag zelf duurt ongeveer twee uur, maar het werk dat eraan voorafgaat is aanzienlijk. Oude filmrollen en videobanden moeten eerst worden gedigitaliseerd, met hulp van Arie Noteboom. Daarna begint het echte werk: bekijken, selecteren, monteren en passende muziek zoeken. “Het kijken kost eigenlijk de meeste tijd,” zegt Hans. “Veel materiaal is uiteindelijk niet geschikt om te vertonen.” Lyône vult aan: “Hans is een perfectionist. Hij zit regelmatig tot diep in de nacht achter zijn computer.

Dankbaar werk
Tijdens de filmmiddag ontstaan uiteindelijk tientallen korte filmpjes die samen één verhaal vormen. Hans praat op de middag de beelden aan elkaar, terwijl Lyône de organisatie verzorgt: van promotie tot kaartverkoop. Het is inmiddels een echt familieproject geworden. Zo helpt haar dochter bij de kaartverkoop en verzorgt haar zoon nog ieder jaar de techniek. “Het mooiste moment is wanneer je de zaal in kijkt,” zegt Lyône. Hans knikt: “Als je ziet hoeveel mensen genieten en wat er dan loskomt in de zaal, dan weet je weer waarom je het doet.”

Nieuwe beelden, nieuwe generatie
Stoppen zijn ze voorlopig nog niet van plan. Onze intentie is om met deze filmmiddag nog wel een tijdje door te gaan, steeds met andere filmbeelden. Voor de toekomst hopen ze ook een jonger publiek te bereiken. Hans: “Ons publiek is nu vaak wat ouder, maar beelden uit de jaren negentig of begin 2000 kunnen voor jongeren ook leuk zijn.” Daarom doen ze een oproep aan inwoners van Vinkeveen. “Als mensen thuis nog filmbeelden hebben liggen uit die tijd laten wij deze graag op onze kosten digitaliseren. Zo kunnen we nog lang nieuwe verhalen van Vinkeveen laten zien. Maar ook heel oud filmmateriaal willen wij graag hebben.”

Vol is vol
Zaterdag 21 maart vindt de zevende editie van ‘Typisch Nostalgisch Vinkeveen’ plaats in Dorpshuis De Boei. Tijdens deze middag worden vijftien nieuwe, nooit eerder vertoonde filmpjes vertoond. De entree bedraagt vijf euro. Kaarten zijn digitaal verkrijgbaar via www.nostalgischvinkeveen.nl en bij de plaatselijke supermarkten in Vinkeveen. De kaartverkoop gaat hard en vol is vol.

Op de foto (boven): Lyône van Vliet en Hans van Zwieten.  Foto: Peter Pos.

Oude filmbeelden brengen het Vinkeveen van vroeger weer even tot leven.  Foto: aangeleverd.