Door Peter Pos.

Mijdrecht – In ’t Oude Parochiehuis, Bozenhoven 152, in Mijdrecht staat zaterdag 14 maart om 20.00 uur een voorstelling op het programma, die bij menig vaste bezoeker de wenkbrauwen doet fronsen. Geen cabaret, geen muziekavond, maar spoken word. Te gast is dichter en theatermaker Derek Otte, die met zijn voorstelling ‘Landverrader’ een persoonlijk en maatschappelijk verhaal vertelt over het land waarin hij zijn dochter wil laten opgroeien.

En daar zit ik dan. Recensent, liefhebber van theater, maar eerlijk is eerlijk: spoken word, wat moet ik me daar eigenlijk bij voorstellen? Ook ik fronste mijn wenkbrauwen of ik na de voorstelling hier wel iets mee kan?

Culturele ontdekkingsreis
De voorstellingen die ik maandelijks bezoek van Cultuurhuis Mijdrecht vormen voor mij een ware culturele ontdekkingsreis. Soms herkenbaar, soms verrassend, maar altijd de moeite waard. Toch bracht de aankondiging van Derek Otte met het spoken word me even uit balans. Als je niet weet wat je kunt verwachten, voelt zo’n avond al snel als een reis zonder routekaart. Ik vroeg mij af: Ben ik hier te oud voor? Begrijp ik deze kunstvorm wel? En belangrijker: ben ik de enige die zich dat afvraagt? Moet ik deze voorstelling aan mij voorbij laten gaan? Nieuwsgierigheid won het van twijfel. Dus begon ik een zoektocht.

Wie is Derek Otte?
Mijn eerste halte in deze zoektocht was eenvoudig: wie is de man die straks op het podium staat? Op zijn website vertelt Derek Otte openhartig hoe zijn liefde voor taal ontstond vanuit stotteren. Wat hij gesproken moeilijk kwijt kon, lukte geschreven wel. Geïnspireerd door ogenschijnlijk uiteenlopende helden als Toon Hermans en Tupac Shakur vond hij langzaam zijn eigen stem, eerst op papier, later op het podium. Wat begint als stiekem schrijven groeit uit tot het delen van teksten online, een eerste optreden met knikkende knieën en uiteindelijk een wonderlijke reis langs kleine en grote podia. Zijn woorden vonden hun weg naar dichtbundels, social media, scholen en zelfs de openbare ruimte.

Een man die zijn woorden bewust kiest
Van kleine podia groeide hij uit tot een vaste naam binnen de Nederlandse spoken word-scene, bekend om zijn toegankelijke stijl, humor en maatschappelijke betrokkenheid. Hij post bijna dagelijks een gedicht op Instagram. Niet alleen om zichzelf te uiten, maar om de wereld om hem heen te vangen in zinnen. Dat geeft zijn werk iets persoonlijks en tegelijk iets universeels. Ik heb een beeld bij wie Derek Otte is en wil zijn. Een man die zijn woorden bewust kiest. Geen afstandelijke poëzie, maar dit klinkt als een reis waarin het publiek wordt meegenomen. Dat klinkt in ieder geval als een reis die de moeite waard kan zijn.

Wat ís spoken word?
Toch bleef de kernvraag knagen. Wie een cabaretier boekt, verwacht humor. Bij muziek weet je dat er gezongen wordt. Maar spoken word is anders, zo las ik. Langzaam begon het kwartje te vallen. Het is poëzie die geschreven is om gehoord te worden. Spoken word lijkt minder op gedichten die je stil leest en meer op woorden die bedoeld zijn om hardop te leven. Het ritme zit niet per se in rijm, maar in ademhaling, tempo en overtuiging. De tekst wordt niet alleen uitgesproken, maar gedragen met pauzes, mimiek en lichaamstaal. In de kern is spoken word een podiumkunst waarin poëzie, storytelling en ritme samenkomen. Misschien is dat wel het grootste verschil met traditionele poëzie: spoken word vraagt geen stilte van de lezer, maar aandacht van de luisteraar. Het is directer, persoonlijker en vaak geworteld in de tijd waarin we leven. Thema’s als identiteit, liefde, twijfel en maatschappelijke ontwikkelingen krijgen een stem die dichtbij voelt; soms confronterend, maar juist daardoor herkenbaar. Ik merkte dat mijn verwarring plaatsmaakte voor nieuwsgierigheid. Niet omdat ik het volledig begreep, maar juist omdat ik begon te voelen dat het iets is wat je moet ervaren in plaats van analyseren.

Gids uit Wilnis
Langzaam begonnen de puzzelstukjes zich op te juiste plaats te vormen en kreeg ik beeld. Toch bleef de vraag: hoe landt dit bij een publiek dat gewend is aan cabaret en muziek? Voor een antwoord hoefde ik niet ver te zoeken. In Wilnis sprak ik met kunstenaar Jenneke van Wijngaarden, die al jaren werkt met jongeren en eigentijdse kunstvormen. Al decennialang werkt zij als beeldend kunstenaar en begeleidt zij op de Dorpsacademie jongvolwassenen die hun weg zoeken in kunst en creativiteit, vaak jongeren die extra steun kunnen gebruiken. Ze staat met een been in de kunstwereld en met het andere midden tussen de jeugd van nu. Bovendien had zij al eens wat spoken word kunstenaars naar onze dorpen gehaald. Precies de persoon die de boomers wellicht verder kon helpen om het wat beter te duiden.

Benoemen van de werkelijkheid
Het enthousiasme waarmee ze over spoken word en Derek Otte spreekt laat weinig twijfel bestaan. Haar beeldende spraak verheldert wat onduidelijk is. “Traditionele kunst kan een droomwereld tonen. Een landschap met een kabbelend riviertje waar alles klopt”, legt ze uit. “Maar kunst van nu laat de werkelijkheid zien, inclusief de rafelranden. Een kunstenaar van nu schildert datzelfde landschap met de vierbaans A2 snelweg met een groot datacentrum in een weiland. Misschien niet mooi, maar wél de werkelijkheid. Dat is de kunst van nu en spoken word hoort daarbij. Niet met een penseel, maar met woorden.” Volgens haar ligt de kracht in het benoemen van wat er werkelijk speelt. Niet mooier maken dan het is, maar woorden geven aan de tijd waarin we leven. Soms rauw, soms kwetsbaar, maar altijd oprecht. Dat spreekt jongeren aan.

Niet alleen voor jongeren
Ze lacht wanneer ik voorzichtig vraag of mijn generatie zich daar misschien ongemakkelijk bij voelt. Integendeel, vindt Van Wijngaarden. Spoken word kan juist een brug vormen tussen generaties. “Juist daarom moet je gaan. Niet om alles meteen te begrijpen, maar om te luisteren. De thema’s zijn niet jong of oud, ze zijn menselijk en voor alle leeftijden. De thema’s zijn universeel. Iedereen kent twijfel, liefde, verandering en de vraag hoe de wereld eruitziet voor de volgende generatie.” Die uitspraak voelde als een geruststelling én als een uitnodiging. Misschien draait het niet om leeftijd, maar om openheid en het eerlijke wereldbeeld onder ogen durven te zien.

Uitnodiging aan jong en ouder
De komst van Derek Otte biedt daarmee meer dan een voorstelling. Het is een kans om kennis te maken met een kunstvorm die jongeren al lang hebben omarmd, maar die voor veel oudere bezoekers nog onbekend terrein is. Misschien is dat precies de kracht van zo’n avond. Samen in dezelfde zaal zitten, luisteren naar woorden die anders klinken dan we gewend zijn en ontdekken dat herkenning geen leeftijd kent. Zelf ga ik in ieder geval met nieuwsgierigheid in plaats van twijfel de zaal in. Want één ding weet ik inmiddels zeker: je bent nooit te oud om verrast te worden.

Op de foto: Derek Otte 14 maart in ’t Oude Parochiehuis.  Foto: aangeleverd.